Δυσπεψία
- Αρχική
- Δυσπεψία
Η δυσπεψία είναι ένας όρος-ομπρέλα που περιγράφει ένα σύνολο ενοχλημάτων από το ανώτερο πεπτικό, όπως επιγαστρικό άλγος ή κάψιμο, αίσθημα βάρους/φουσκώματος μετά το φαγητό, πρώιμος κορεσμός (χορταίνω πολύ γρήγορα), ναυτία ή δυσφορία στην “πάνω κοιλιά”. Δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση, αλλά σύμπτωμα που μπορεί να οφείλεται σε πολλές αιτίες – από λειτουργικές διαταραχές έως οργανική νόσο που χρειάζεται διερεύνηση.
Στο ιατρείο της Γαστρεντερολόγου Βράκα Μαρίνας στη Χαλκίδα, η προσέγγιση στη δυσπεψία βασίζεται σε προσεκτική κλινική εκτίμηση, τεκμηριωμένη διαγνωστική στρατηγική, καθώς και -όταν ενδείκνυται- σε ενδοσκοπικό έλεγχο με σύγχρονο ενδοσκοπικό εξοπλισμό, έμφαση στην ασφάλεια και την άνεση (με ήπια μέθη), αναλυτική ενημέρωση πριν/μετά, δυνατότητα ψηφιακού φακέλου/εικόνων και ταχεία έκδοση αποτελεσμάτων.
Ανάλυση της θεραπείας
Η «θεραπεία» της δυσπεψίας ξεκινά από το πιο κρίσιμο βήμα: να ξεκαθαριστεί η αιτία. Στην κλινική πράξη διακρίνουμε:
Οργανική δυσπεψία
όταν υπάρχει υποκείμενη νόσος (π.χ. πεπτικό έλκος, γαστρίτιδα, ΓΟΠΝ, φαρμακευτικός ερεθισμός, σπανιότερα νεοπλασία κ.λπ.).
Θεραπεία συντήρησης (maintenance)
όταν μετά από κατάλληλο έλεγχο δεν εντοπίζεται σαφής οργανική αιτία, αλλά τα συμπτώματα παραμένουν. Τα διεθνή κριτήρια (Rome IV) περιγράφουν τη λειτουργική δυσπεψία με “ενοχλητικά” συμπτώματα όπως μεταγευματική πληρότητα, πρώιμο κορεσμό, επιγαστρικό πόνο/κάψιμο, τα οποία δεν εξηγούνται πλήρως από άλλη πάθηση.
Οι σύγχρονες οδηγίες προτείνουν μια σταδιακή, εξατομικευμένη στρατηγική: αξιολόγηση για παράγοντες κινδύνου/«σημεία συναγερμού», έλεγχος ή αντιμετώπιση H. pylori όπου ενδείκνυται, δοκιμή φαρμακευτικής αγωγής (συχνά με αναστολείς αντλίας πρωτονίων – PPI), και ενδοσκόπηση σε συγκεκριμένες ομάδες ή όταν η εικόνα το απαιτεί.
Σε ποιους απευθύνεται η θεραπεία για την αντιμετώπιση της δυσπεψίας
Πότε χρειάζεται να πραγματοποιηθεί η θεραπεία
Τα συμπτώματα επιμένουν πέρα από λίγες εβδομάδες ή επηρεάζουν καθημερινότητα/ύπνο/διατροφή.
Υπάρχει αποτυχία ανταπόκρισης σε απλές παρεμβάσεις.
Εμφανίζονται σημεία συναγερμού (π.χ. αιμορραγία από το πεπτικό, αναιμία, ανεξήγητη απώλεια βάρους, προοδευτική δυσκολία στην κατάποση, επίμονοι έμετοι). Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι κατευθυντήριες τονίζουν τη σημασία της έγκαιρης διερεύνησης.
Υπάρχει ηλικιακό/κλινικό προφίλ που αυξάνει την ανάγκη για γαστροσκόπηση: οι οδηγίες ACG/CAG προτείνουν ενδοσκόπηση σε ασθενείς ≥60 ετών με δυσπεψία, ώστε να αποκλειστεί οργανική παθολογία.
Κλινικά συμπτώματα
- Επιγαστρικό άλγος ή κάψιμο
- Μεταγευματική πληρότητα (“βαραίνω” μετά το φαγητό)
- Πρώιμο κορεσμό (δεν μπορώ να ολοκληρώσω ένα φυσιολογικό γεύμα)
- Φούσκωμα στην άνω κοιλιά, ρέψιμο, ναυτία
Τρόπος διεξαγωγής της θεραπείας
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ & ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
Καταγραφή συμπτωμάτων (σχέση με γεύματα, διάρκεια, ένταση), συνήθειες, stress, προηγούμενες θεραπείες και —βασικά— ενημέρωση του ιατρού για όλα τα φάρμακα.
ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΟΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ
Ανάλογα με την εικόνα, μπορεί να περιλαμβάνει έλεγχο για H. pylori και εργαστηριακές εξετάσεις. Οι οδηγίες υποστηρίζουν τη στρατηγική “test-and-treat” για H. pylori σε επιλεγμένους ασθενείς, πριν από ή παράλληλα με φαρμακευτική δοκιμή.
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΗ & ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ
Σε πολλούς ασθενείς εφαρμόζεται δοκιμή θεραπείας (συχνά με PPI) και επανεκτίμηση της ανταπόκρισης, με στόχο να αποφευχθεί άσκοπη μακροχρόνια χρήση χωρίς ένδειξη.
ΓΑΣΤΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΟΤΑΝ ΕΝΔΕΙΚΝΥΤΑΙ
Όταν υπάρχουν σημεία συναγερμού, ηλικιακά κριτήρια ή εμμένουσα συμπτωματολογία, η γαστροσκόπηση επιτρέπει άμεση αξιολόγηση του ανώτερου πεπτικού και, όπου χρειάζεται, λήψη βιοψιών. Στο ιατρείο πραγματοποιείται με ήπια μέθη για άνεση, και με δυνατότητα ψηφιακής τεκμηρίωσης.
Τι να προσέξω στη θεραπεία
Μην βασίζεστε μόνο σε αντιόξινα “κατά περίσταση” όταν τα συμπτώματα επιμένουν· η χρόνια δυσπεψία χρειάζεται σχέδιο και επανεκτίμηση.
Ενημερώστε τον ιατρό για όλα τα φάρμακα, ακόμη και για μη συνταγογραφούμενα (π.χ. παυσίπονα), γιατί μπορεί να επιδεινώνουν ή να μιμούνται δυσπεπτικά συμπτώματα.
Αν εμφανιστούν σημεία συναγερμού, η αξιολόγηση πρέπει να γίνει άμεσα και όχι με καθυστέρηση.
Η λειτουργική δυσπεψία είναι πραγματική κλινική οντότητα και συχνά απαιτεί συνδυαστική προσέγγιση (διατροφή, ρυθμός γευμάτων, στοχευμένη αγωγή, παρακολούθηση). Η διάγνωση βασίζεται σε συγκεκριμένα κριτήρια και στον αποκλεισμό άλλων αιτιών όπου χρειάζεται.
Η ύπαρξη ψηφιακού φακέλου/εικόνων και η ταχεία έκδοση αποτελεσμάτων βοηθούν στην καθαρή τεκμηρίωση, στην επανάληψη/σύγκριση ευρημάτων όταν απαιτείται και στη σωστή συνέχεια της φροντίδας.
